Vrije Academie TV

Artbite - Sterven in Schoonheid - Drents Museum

Benieuwd hoe het leven eruitzag in de Romeinse steden Pompeï en Herculaneum? Reis af naar het Drents Museum in Assen voor de indrukwekkende tentoonstelling Sterven in schoonheid en maak kennis met de kunst en schoonheid waarmee de inwoners zich omringden.

In deze Artbite neemt Bastiaan Steffens (conservator archeologie) je mee door de tentoonstelling (nog t/m 26 maart 2023 te zien).

Muziek © www.bensound.com

Meer verdieping? Volg in februari in het Drents Museum en online een inleidende tentoonstellingslezing, klik hier voor meer info.

Artbite - Kerstverhaal

We tellen af naar kerst met deze Artbite over het kerstverhaal! Door de eeuwen heen hebben vele kunstenaars de geboorte van Christus afgebeeld. Zo legde Giotto Maria vast op doek met een ingebakerd kind aan haar zijde, maakte Gentile da Fabriano een nachtelijke geboortescène en schilderde Rembrandt het Christuskind in een huiselijke setting. Eeuwen later verbeeldde Matisse het kerstverhaal niet met verf, máár stukjes glas.

Benieuwd naar deze en andere kunstwerken? Kunsthistorica Frederike Upmeijer heeft prachtige verhalen voor u in petto.

Artbite - Canaletto en de camera obscura

Ga mee naar het Venetië van de 18e eeuw! De stad had haar rol als machtige zee-republiek verloren, maar was zeer geliefd onder de cultuurtoeristen die Venetië bezochten op hun grand tour. Er was één Italiaanse schilder die hier slim op in wist te spelen: Canaletto (1697-1768).

Met zijn vedute, stadsgezichten, konden bezoekers een herinnering aan hun verblijf mee naar huis nemen. En wie wilde dat nou niet in een tijd zonder fotocamera?

Artbite - Frida Kahlo & Diego Rivera: A Love Revolution

Stefan van Raay, gastconservator van Frida Kahlo & Diego Rivera: A Love Revolution, vertelt waarom u nu naar Amstelveen moet afreizen om de tentoonstelling over Frida te bekijken.

Er zijn schilderijen te zien die voor het eerst in Nederland zijn en waarschijnlijk niet snel terug komen. Ontdek de hedendaagse maatschappelijke en politieke vraagstukken die ook in Frida's leven een rol speelden.

Bekijk hier de tentoonstellingslezing.

Artbite - Een vrolijk gezelschap in de buitenlucht

Weer of geen weer, dit 17e-eeuwse terrasje kunt u online pakken! Schuif aan bij dit vrolijke gezelschap in de buitenlucht, vermoedelijk op een terras in Haarlem, geschilderd door Willem Buytewech.

Een groepje welgestelde jonge mannen en vrouwen geniet van een rijkelijk gedekte tafel. Ziet u de wijnkoeler, pauwenpastei en oesters ook? Kunsthistorica Wendy Fossen bespreekt alle fraaie details.

Artbite - Norman Style

Het is 1066 en de Slag bij Hastings wordt uitgevochten. Willem de Veroveraar valt vanuit Normandië Engeland binnen en verslaat de Angelsaksische koning Harold II. Met zijn overwinning brengt hij ook een nieuwe architectuurstijl naar Engeland: de Norman Style.

Welke kathedraal wordt in deze romaanse stijl uitgebouwd? Welke rol spelen pelgrimstochten hierbij? Frederike Upmeijer heeft weer een interessant verhaal voor u in petto!

Modebite - De kleren van de koningin

"Wat heeft ze aan? 'Wie' draagt ze?" Normaal zitten we op Koningsdag voor de buis, in afwachting van wat de koningin aan heeft. Modehistorica Birthe Weijkamp neemt ons in haar modebite mee naar de kledingkast van Máxima. Ook heeft ze het over haar voorgangers en hoe normaal het is voor royals om te blijven 'steken' in een kledingstijl. Leve de koningin!

Artbite - Caravaggio ontdekt?!

De kunstwereld is in rep en roer! Is er een Caravaggio ontdekt? Is het Ecce Homo? Al eeuwen niet meer gezien. Vrije Academie directeur Peter van Duinen vertelt over de ontdekking in Spanje. Is deze ontdekking bijzonder? Ja natuurlijk! Maar niet uniek, het kwam de afgelopen jaren vaker voor...

Artbite - Het slotakkoord van Gerhard Richter

Aldwin Kroeze vertelt over een levende legende: Gerhard Richter (1932). De route van zijn verhaal loopt langs kathedralen met glas-in-lood creaties van Hockney en Chagall en stopt in Tholey.

De noodlijdende Benedictijner abdij van St. Mauritius krijgt daar in september 2020 drie prachtige glas-in-lood creaties van Richter. Hij schenkt ze met de mededeling aan zijn publiek dat dit zijn slotakkoord is. Waarop baseerde hij de ontwerpen van zijn Opus? En hoe kwam Richter van de fotografische realiteit in de jaren zestig, tot het maken van deze creatie vorig jaar?

Artbite - Sutton Hoo & The Dig

In 1939 werd in de heuvels van Sutton Hoo een Angelsaksisch scheepsgraf ontdekt, afkomstig uit de 7e eeuw. Een periode die in de geschiedenisboeken vaak wordt gezien als de duistere middeleeuwen. Toch zijn de opgegraven voorwerpen verre van duister!

Goud, verfijnde ruitpatronen, gevlochten vormen, dierfiguren: kunsthistorica Frederike Upmeijer vertelt u over de schat vol met indrukwekkend edelsmeedwerk. Daarmee vult deze Artbite de Netflix-hit van dit moment, The Dig, mooi aan!

Artbite - Kunst met Clara

De grote ster van deze Artbite weegt maar liefst 2200 kg, is geboren in noordelijk India en kwam in 1741 per schip aan in Rotterdam. We hebben het dan over één van de meest bijzondere modellen uit de kunstgeschiedenis: neushoorn Clara.

Vele schilders en tekenaars hebben Clara in detail vastgelegd. Kunsthistoricus Aldwin Kroeze dook in de geschiedenis en volgt Clara tijdens haar tournee door Europa. Kijkt u mee?

Artbite - Romanovs & ridders

Een persoonlijke favoriet van kunsthistoricus Martijn Pieters is Romanovs in de ban van de ridders in de Hermitage Amsterdam. Een tentoonstelling om naar uit te kijken als de musea weer open mogen! Waarom? Omdat de 19de eeuwse middeleeuwen revival vaak wordt vergeten. Deze Artbite geeft u alvast een voorproefje.

Van een indrukwekkend schloss aan de romantische Rijn, tsaar Alexander III, een flabellum en niet te vergeten een tip om thuis alvast in middeleeuwse sferen te komen!

Artbite - Botticelli te koop

Op 28 januari veilde Sotheby's in New York voor een bedrag van 92 miljoen dollar een portret geschilderd door Sandro Botticelli. We kennen deze meester uit de renaissance vooral van zijn Geboorte van Venus en Primavera, maar juist in portretkunst was Botticelli opgeleid.

Wat maakt dit portret van een jongeman zo bijzonder? En hoe zien we Botticelli's lineaire stijl terug in zijn oeuvre? Kunsthistorica Frederike Upmeijer maakte er een Artbite over.

Artbite - Hugo van der Goes

Kunsthistoricus Martijn Pieters zet het triptiek De Aanbidding der Koningen in de schijnwerpers. Geschilderd door de Vlaamse Primitief Hugo van der Goes en straks ná de lockdown in het echt te bewonderen in de Hermitage Amsterdam.

De combinatie van voorstellingen maakt het drieluik bijzonder. Maar waarom wordt één voorstelling altijd over het hoofd gezien? Juist de herdertjes keren regelmatig terug in Van der Goes' kleine oeuvre. Na deze Artbite herkent u het drietal met de engel voortaan ook gelijk!

Artbite - Geketende kwetsbaarheid

Ieder jaar verandert Piazza del Plebiscito in Napels rondom kerst in een indrukwekkend kunstplein. Dit jaar streek er een baby van marmer, vastgeketend aan de straat, neer. Een hartenkreet van de 'Nieuwe Michelangelo': de 33-jarige Italiaanse kunstenaar Jago.

Kunsthistoricus Aldwin Kroeze neemt u in deze Artbite mee naar Napels en bespreekt dit zeer eigentijdse kunstwerk, want hoe zet Lookdown ons aan het denken? En welke coronakunstwerken zijn er nog meer gemaakt?

Artbite - Was je handen!

"Was je handen stuk", premier Mark Rutte kan het niet vaak genoeg zeggen. Niet alleen nu, maar ook in de middeleeuwen werden er vele handen gewassen. Uit hygiëne, als teken van beschaafdheid of om religieuze redenen.

Hoe zag het handen-was-ritueel er toen uit? Wie mocht zijn handen aan tafel wassen? Wat is een gemellion? Hoe werd er geur aan het waswater toegevoegd? Kunsthistoricus Martijn Pieters vertelt u meer aan de hand van een aantal prachtige kunstobjecten.

Artbite - Sinterklaas

Het heerlijk avondje komt er bijna aan! Speciaal daarvoor dook kunsthistorica Frederike Upmeijer in de kunstgeschiedenis en neemt u in deze Artbite mee langs legendes en symbolen over de heilige Sint Nicolaas.

Van de roe, snoepgoed en het strooien van munten tot zijn herkenbare mijter, naastenliefde en een kous. We bekijken Jan Steens beroemde doek, maar ook middeleeuwse en Russisch orthodoxe iconen, een altaarstuk en een terracotta reliëf.

Artbite - Vandaag in de geschiedenis: 30 november

Wat hebben Galileo Galilei, Koning Koopman Willem I der Nederland, Freddy Heineken en de Partij voor de Dieren met elkaar gemeen? Historica Saskia Poelman gaat terug in de tijd, naar 30 november. Weet u in welke jaren belangrijke gebeurtenissen plaatsvonden?

Artbite - Vandaag in de geschiedenis: 23 november

Saskia Poelman neemt u mee naar 23 november 1890. Koning Willem III sterft op 73-jarige leeftijd. Hij maakte niet alleen privé veel mee (hij verloor 3 zonen en zijn eerste vrouw), maar worstelde ook met de nieuwe rol als monarch die vastzit onder de constitutie en het parlement. Wat waren zijn tegenslagen en wanneer werd hij alsnog Koning van het volk? En hoe kwam het dat Nederland na 80 jaar oorlog vrijgevochten als republiek tóch weer voor een monarch koos?

Filobite - Over ethiek en het mondkapje

Elk maatschappelijk vraagstuk kan vanuit de filosofie benaderd worden. Zo ook de mondkapjes discussie. Filosoof Mats Lodenstijn neemt 3 vormen van ethiek en licht ze kort toe: de deugdethiek, de plichtethiek en de gevolgenethiek. Want wat is correct en moreel wenselijk gedrag?

Artbite - Apollo Belvedère

Waarom zou kunst altijd vernieuwend en origineel moeten zijn? Terwijl kunst uit het verleden in talloze gevallen de inspiratie is voor kunst uit het heden. Kunsthistoricus Martijn Pieters maakt een kunsthistorische stamboom over het eens zo geliefde topstuk uit het Vaticaans Museum: Apollo Belvedère.

In de 15e eeuw gevonden, bewonderd door velen en nog steeds een inspiratie voor kunstenaars van nu. Weet u bijvoorbeeld welke voetballer van FC Barcelona zich recent nog liet afbeelden als Apollo?

Artbite - Vandaag in de geschiedenis: 16 november 1951

Het is 1951, Nederland is in wederopbouw. Fries is op dat moment nog geen erkende taal en wordt gezien als oude, boerentaal. In oktober wil een verkeersovertreder zich in Heerenveen in het Fries verdedigen. De kantonrechter keurt dat echter niet goed. Deze keuze leidt een maand later tot 'Knuppelfreed', ofwel knuppelvrijdag. Een uit de hand gelopen optreden tegen jonge Friesen, waarbij ook argeloze huisvrouwen werden geraakt door politiegeweld.

Historicus Saskia Poelman vertelt u over de gevolgen van deze dag voor de Friese taal.

Artbite - Paulus Potter

In ons collectief geheugen gegrift; de stier van Paulus Potter. Verrassend groot en duidelijk in opdracht gemaakt, toch? Maar voor wie en welke vaardigheden laat Potter zo duidelijk naar voren komen in zijn schilderwerk? En hing 'De Stier' echt een tijdje naast de 'Mona Lisa'?

Kunsthistorica Frederike Upmeijer bespreekt zijn grootse meesterwerken, die u overal ter wereld zomaar tegen komt op een zeventiende-eeuwse kunstafdeling.

Artbite - Vandaag in de geschiedenis: 9 november

9 november is een dag waarop in de geschiedenis veel gebeurd is. Van de ontdekking van The Beatles in 1961 in The Cavern Club tot de val van de Berlijnse muur in 1989. Maar ook aan de andere kant van de oceaan vond vandaag in 1960 een historisch moment plaats: John F. Kennedy werd tot president gekozen na spannende verkiezingsstrijd met Richard Nixon.

Hoe groeide Kennedy uit tot zo’n geliefde president? En wat was daarin de rol van de Cuba raket crisis? Bekijk deze Artbite en historica Saskia Poelman neemt u mee terug in de tijd.

Artbite - Bertolt Brecht: Es wechseln die Zeiten

Een literaire Artbite in het teken van de Duitse dichter Bertolt Brecht (1898-1956) en zijn nooit voltooide gedicht: Es wechseln die Zeiten (bekend geworden onder de naam Das lied vond der Moldau).

Waar stenen traditioneel de onveranderlijkheid van tijd verbeelden, doet Brechts juist het tegenovergestelde. Bent u benieuwd welk moraal erin dit gedicht naar voren komt? Bekijk deze Artbite en literatuurwetenschapper Liesje Schreuders laat u de versie lezen én horen waarbij Hanns Eisler de muziek maakte.

Artbite - Vandaag in de geschiedenis: Allerheiligen

Nederland is rond Allerheiligen regelmatig geteisterd door heftige overstromingen. De grootste Allerheiligenvloed vond plaats in 1570, toen zowel bij de Nederlandse als Vlaamse kust het water tot ongekende hoogte steeg en vele dijken het begaven. Recenter, in 2006, overstroomde het gebied bij Delfzijl en haalde ingesloten paarden het wereldnieuws. Ga met droge voeten terug in de tijd tijdens deze Artbite van historica Saskia Poelman!

Artbite - Mary Shelley's Frankenstein

Deze klassieke gothic novel is alom bekend. Maar hoe komen we aan het beeld dat we in ons hoofd hebben van Frankenstein? Hoe zag het monster er uit in de oorspronkelijke uitgave in 1830?

Meer weten over Halloween en Frankenstein? Liesje geeft zaterdag 31 oktober een online lezing over Shelley en haar monsterlijke creatie!

Artbite - Vandaag in de geschiedenis: 26 oktober 1950

Precies 70 jaar geleden vertrok er vanuit Rotterdam een schip richting Korea met aan boord de eerste lichting Nederlandse vrijwilligers. Nederland kon er niet onder uit komen en moest door de aangenomen VN-Resolutie (nummer 84) Zuid-Korea ook militair steunen. Wel stuurde de Nederlandse regering alleen vrijwilligers.

Ga mee terug naar 1950 en historica Saskia Poelman vertelt u meer over de Korea Oorlog en de rol van de Nederlandse vrijwilligerstroepen in deze vergeten oorlog.

Arbite - Aya Sofia

Eén van de mooiste voorbeelden van Byzantijnse architectuur staat in Istanbul: de Aya Sofia, met een enorm luchtige en grote koepel. Bijzonder is dat deze koepel slechts door vier pijlers gedragen wordt. Kijk je op de plattegrond, dan staan deze pijlers echter niet recht onder de koepel. Een hulpconstructie genaamd pendentief is hierbij het geheim!

Hoe zit dat precies? Architectuurhistoricus Jelte van Koperen legt het u in deze Artbite helder uit.

Artbite - Boogbouw

Hoe bouwden de Romeinen de Pont du Gard in Frankrijk en het Colosseum in Rome? Met behulp van een nieuwe bouwvorm: de boogconstructie. Architectuurhistoricus Jelte van Koperen legt u uit hoe de Romeinen door kleine stenen te stapelen, alle krachten konden omzetten in drukkracht. De spatkracht die hierbij ontstond, vingen zij slim op met extra gewicht aan weerszijden, waardoor brede overspanningen gecreëerd konden worden.

Bekijk deze Arbite en voortaan kijkt u met andere ogen naar alle bogen in de architectuur!

Artbite - Architraafbouw

Deze allereerste Artbite van architectuurhistoricus Jelte van Koperen staat in het teken van zwaartekracht. Aan de hand van houten latjes, touw en stoepkrijt legt Jelte u helder uit hoe zwaartekracht omgezet wordt in druk- en trekkracht.

Hout kan beide krachten aan, maar waarom zijn tempels van steen gebouwd? En waarom staan de kolommen dicht op elkaar? Na het kijken van deze Artbite weet u precies wat deze zogeheten architraafbouw inhoudt!

Modebite - De pofmouw

In deze Modebite zet kostuumhistorica Birthe Weijkamp de pofmouw in de schijnwerpers. Van splitjes in de mouw, de kopmouw en de schapenboutmouw tot grote schoudervullingen met pofmouw: schouders met én zonder volume passeren de revue!

Birthe neemt u mee door de geschiedenis en vertelt u over verschillende (hof)modes die u vandaag de dag ook in de kledingrekken kunt tegenkomen.

Artbite - Papavers

De papaver, ook wel klaproos genoemd, duikt niet alleen op in het plantsoen, de tuin of langs de weg, ook in de kunsten zien we de roodkleurige bloem veel. Meestal als attribuut van de Griekse god van de slaap: Hypnos.

Frederike bespreekt in deze Artbite een aantal voorbeelden, onder meer uit de klassieke oudheid en van de Prerafaëlieten. Een stilleven van ‘de snuffelaar’, Monets landschap met klaprozen en een kunstproject in Engeland vol poppies mogen natuurlijk niet ontbreken.